बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री जियाको निधन

आर्थिक परिवेश
 १५ पुष, काठमाण्डाै ।   दक्षिण एसियाली राजनीतिमा एक शक्तिशाली र प्रभावशाली व्यक्तित्वको रूपमा परिचित बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री खालिदा जियाको ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको छ।
लामो समयदेखि लिभर सिरोसिस, मधुमेह र मिर्गौला सम्बन्धी जटिल रोगहरूसँग सङ्घर्ष गरिरहनुभएकी जियाको ढाकास्थित एभरेस्ट हस्पिटलमा उपचारका क्रममा निधन भएको हो।
उहाँको अवसानसँगै बंगलादेशको इतिहासमा एउटा विशिष्ट राजनीतिक अध्यायको अन्त्य भएको छ, जसले देशको लोकतान्त्रिक आन्दोलन र विकासमा अमिट छाप छोडेको छ।
सन् १९४५ अगस्ट १५ मा जलपाइगुडीमा जन्मनुभएकी खालिदा जियाको राजनीतिक यात्रा आकस्मिक र चुनौतीपूर्ण मोडहरूबाट गुज्रिएको थियो।
सन् १९८१ मा उहाँका पति तथा तत्कालीन राष्ट्रपति जियाउर रहमानको सैन्य विद्रोहमा हत्या भएपछि उहाँ राजनीतिमा प्रवेश गर्नुभएको हो।
त्यसअघि एक घरेलु गृहिणीको रूपमा रहनुभएकी जियाले पतिको निधनपछि बंगलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बीएनपी) को नेतृत्व सम्हाल्दै सडक आन्दोलनको नेतृत्व गर्नुभयो।
सन् १९८० को दशकमा जनरल इरशादको सैन्य तानाशाही विरुद्ध उहाँले गरेको संघर्षले उहाँलाई ‘अपराजित नेत्री’ को पहिचान दिलायो।
खालिदा जियाले सन् १९९१ मा बंगलादेशको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेर इतिहास रच्नुभयो। उहाँले सन् १९९१ देखि १९९६ सम्म र पुनः सन् २००१ देखि २००६ सम्म गरी दुई पटक देशको बागडोर सम्हाल्नुभयो।
उहाँको कार्यकालमा बंगलादेशमा संसदीय लोकतन्त्रको पुनर्बहाली, बालिका शिक्षामा व्यापक सुधार र खुला बजार अर्थतन्त्रको जग बसाल्ने काम भएका थिए।
विशेष गरी प्राथमिक शिक्षालाई निःशुल्क र अनिवार्य बनाउने उहाँको नीतिलाई बंगलादेशको सामाजिक रूपान्तरणको एउटा महत्त्वपूर्ण कडी मानिन्छ।
यद्यपि, उहाँको राजनीतिक जीवन उतारचढाव र विवादबाट मुक्त रहेन। सन् २०१८ मा भ्रष्टाचारको मुद्दामा दोषी ठहर भएपछि उहाँलाई जेल चलान गरिएको थियो, जसलाई उहाँका समर्थकहरूले राजनीतिक प्रतिशोधको संज्ञा दिएका थिए।
पछिल्ला वर्षहरूमा स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिएपछि उहाँलाई मानवीय आधारमा जेलबाट रिहा गरी आफ्नै निवासमा नजरबन्द जस्तै अवस्थामा राखिएको थियो।
उहाँको विदेशमा उपचार गराउने विषय बंगलादेशको आन्तरिक राजनीतिमा लामो समयसम्म चर्चा र विवादको केन्द्रमा रह्यो।
खालिदा जियाको निधनले बंगलादेशको राजनीतिमा ठूलो रिक्तता सिर्जना गरेको छ।
बीएनपी र अवामी लिगबीचको दशकौँ लामो राजनीतिक ध्रुवीकरणमा उहाँ एक प्रमुख खम्बा हुनुहुन्थ्यो। जियाले बंगलादेशमा राष्ट्रवादी पहिचान र इस्लामिक मूल्य मान्यतालाई राजनीतिको मूलधारमा ल्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुभएको देखिन्छ।
उहाँको कडा स्वभाव र सम्झौताहीन राजनीतिक शैलीले उहाँलाई दक्षिण एसियाकै एक साहसी महिला नेताको रूपमा स्थापित गरेको छ।
उहाँको पार्थिव शरीरलाई ढाकाको सेन्ट्रल शहिद मीनारमा अन्तिम श्रद्धाञ्जलीका लागि राखिने र राजकीय सम्मानका साथ अन्त्येष्टि गरिने तयारी गरिएको छ ।
मा प्रकाशित

सम्बन्धित समाचार